Tâm lý e ngại “xây nhà hai năm” chủ yếu xuất phát từ những bất tiện trong sinh hoạt thực tế. Khi tiến độ thi công kéo dài, gia chủ phải thuê nhà ở tạm, phát sinh chi phí, đời sống sinh hoạt xáo trộn và thiếu sự ổn định. Đặc biệt vào dịp Tết, việc chưa thể dọn về nhà mới khiến nhiều gia đình cảm thấy hụt hẫng, không trọn vẹn ý nghĩa đoàn viên.

Yếu tố tiến độ nhân công và thời điểm cuối năm cũng khiến thời gian xây dựng bị gián đoạn. Thực tế cho thấy từ giữa tháng Chạp, nhiều đội thợ nghỉ sớm về quê, đến hết tháng Giêng mới quay lại làm việc, khiến công trình tự động kéo dài thêm vài tuần đến một tháng. Điều này đồng nghĩa thời điểm bàn giao nhà bị lùi lại, ảnh hưởng kế hoạch nhập trạch của gia chủ.
Tuy nhiên, nguyên nhân khiến nhiều người lo lắng nhất vẫn nằm ở yếu tố phong thủy và quan niệm tuổi hạn. Không ít gia đình cho rằng năm nào hợp tuổi mới nên làm nhà và nếu kéo dài sang năm sau – khi có thể vướng Kim Lâu, Tam Tai hoặc Hoang Ốc – thì việc nhập trạch sẽ gặp điều không may. Quan niệm này khiến nhiều người cố gắng hoàn thiện gấp rút, thậm chí phát sinh chi phí lớn để “kịp năm”.
Theo các chuyên gia phong thủy, cách hiểu này chưa thực sự đầy đủ và dễ dẫn đến áp lực không cần thiết. Bởi lẽ trong hệ thống tính hạn hằng năm, mỗi tuổi đều có những yếu tố tốt – xấu đan xen như Cửu Diệu, Thái Tuế, Trạch tuổi hay Kỵ thần, nên rất khó có một năm “hoàn toàn đẹp”. Do đó, việc nhập trạch trùng một vài hạn nhỏ là điều bình thường, không phải rủi ro nghiêm trọng như nhiều người lo sợ.
Thời điểm quan trọng nhất về mặt phong thủy thực chất là lúc động thổ chứ không phải thời gian hoàn thiện công trình. Động thổ được xem là bước “nạp khí” cho mảnh đất, quyết định nền tảng năng lượng của ngôi nhà. Nếu ngày giờ khởi công phù hợp với thế đất và hướng nhà thì toàn bộ quá trình sau đó thường thuận lợi, dù thi công kéo dài bao lâu.
Việc xây nhà hai năm chỉ thực sự đáng lưu ý khi rơi vào giai đoạn chuyển vận phong thủy của chu kỳ dài hạn. Ví dụ trường hợp xây dựng ở cuối một vận và hoàn thành ở đầu vận mới, gia chủ cần tính toán hướng nhà, thời điểm cất nóc hoặc lắp cửa chính để phù hợp vận khí. Tuy nhiên, những mốc chuyển vận này diễn ra nhiều thập kỷ mới lặp lại nên không phải tình huống phổ biến.
Đối với thời điểm nhập trạch, nguyên tắc lựa chọn cũng nên dựa vào căn nhà thay vì chỉ căn cứ tuổi gia chủ. Ngày tốt cho ngôi nhà sẽ hỗ trợ toàn bộ thành viên sinh sống bên trong. Ngay cả khi năm không thuận lợi, gia chủ vẫn có thể chọn tháng tốt, ngày tốt, giờ tốt để tiến hành dọn vào ở, thay vì quá phụ thuộc vào yếu tố “được – mất” của cả năm.
Trong trường hợp vẫn muốn an tâm về tâm lý, gia chủ có thể linh hoạt chia giai đoạn thi công. Một số gia đình chọn hoàn thành phần thô, cất nóc hoặc lắp cửa chính trong năm đầu tiên, sau đó mới hoàn thiện nội thất ở năm tiếp theo. Cách làm này vừa đảm bảo tiến độ kỹ thuật, vừa đáp ứng quan niệm truyền thống.
Tựu trung, quyết định xây nhà hai năm nên dựa trên điều kiện tài chính, thời tiết, nhân công và kế hoạch sử dụng thực tế hơn là nỗi lo phong thủy. Khi chuẩn bị tốt về ngân sách, thiết kế và tiến độ, đồng thời chọn ngày động thổ phù hợp, việc thi công kéo dài qua năm sau không tạo ra rủi ro đáng kể. Sự chủ động và tính toán khoa học vẫn là yếu tố then chốt để một công trình hoàn thành thuận lợi.