Tại các đô thị lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, giá căn hộ đã tăng nhanh trong những năm gần đây, khiến khoảng cách giữa thu nhập và giá nhà ngày càng bị nới rộng. Nhiều gia đình dù có thu nhập ổn định vẫn gặp khó khăn trong việc tích lũy và tiếp cận nhà ở.
Thực tế cho thấy, một bộ phận không nhỏ người lao động đang rơi vào tình trạng “lưng chừng”: không đủ điều kiện mua nhà thương mại do giá cao, nhưng lại vượt ngưỡng để được hưởng chính sách nhà ở xã hội theo quy định cũ. Việc điều chỉnh tiêu chí thu nhập vì vậy được kỳ vọng sẽ giúp nhóm này có thêm cơ hội an cư.
Dưới góc độ kinh tế, chuyên gia trong lĩnh vực tài chính – bất động sản cho rằng việc mở rộng đối tượng thụ hưởng là phù hợp với thực tiễn thị trường. Khi phân khúc nhà ở thương mại ngày càng nghiêng về trung và cao cấp, nhà ở xã hội trở thành kênh quan trọng để đáp ứng nhu cầu ở thực của người dân.
Tuy nhiên, nhiều ý kiến cũng cảnh báo rủi ro mất cân đối giữa cung và cầu. Thực tế tại một số dự án cho thấy số lượng hồ sơ đăng ký thường cao hơn nhiều lần so với số căn hộ mở bán. Nếu chỉ nới điều kiện mà không tăng nguồn cung tương ứng, áp lực cạnh tranh sẽ ngày càng lớn.
Một vấn đề được đặt ra là không nên áp dụng một mức trần thu nhập đồng nhất trên toàn quốc. Mức thu nhập được coi là trung bình tại các đô thị lớn có thể lại là khá cao ở nhiều địa phương khác. Do đó, việc xây dựng tiêu chí theo vùng hoặc theo điều kiện kinh tế – xã hội là cần thiết để đảm bảo tính công bằng và hiệu quả.
Bên cạnh đó, việc gắn ngưỡng thu nhập với các chỉ số kinh tế như lạm phát hoặc chỉ số giá tiêu dùng sẽ giúp chính sách có khả năng tự điều chỉnh theo thời gian, hạn chế tình trạng phải sửa đổi thường xuyên.
Ngoài việc điều chỉnh điều kiện tiếp cận, nhiều chuyên gia đề xuất cần đa dạng hóa sản phẩm nhà ở xã hội theo từng nhóm thu nhập. Thay vì một mô hình chung, thị trường có thể phát triển các phân khúc phù hợp với khả năng chi trả khác nhau.
Đối với nhóm thu nhập thấp hoặc lao động tự do chưa có khả năng mua nhà, cần ưu tiên phát triển quỹ nhà ở cho thuê. Trong khi đó, nhóm thu nhập trung bình có thể tiếp cận các sản phẩm nhà ở xã hội để mua với chính sách hỗ trợ phù hợp.
Theo Bộ Xây dựng, tính đến đầu năm 2026, cả nước đã triển khai hàng trăm dự án nhà ở xã hội với quy mô hàng trăm nghìn căn hộ, đạt phần lớn mục tiêu trong đề án phát triển một triệu căn đến năm 2030.
Việc đẩy mạnh triển khai dự án trong giai đoạn tới, kết hợp với điều chỉnh chính sách theo hướng mở rộng đối tượng thụ hưởng, được xem là giải pháp đồng bộ nhằm cân bằng thị trường. Khi cung và cầu được điều tiết hợp lý, mục tiêu đảm bảo chỗ ở ổn định cho người dân sẽ có cơ hội được hiện thực hóa bền vững hơn.