Minh bạch hóa thị trường bất động sản nhờ mã định danh, nhưng bảo mật dữ liệu là yếu tố then chốt

Việc gắn mã định danh điện tử cho từng bất động sản được xem như thiết lập “hồ sơ điện tử” đầy đủ cho mỗi tài sản. Theo luật sư Phạm Thanh Tuấn (Đoàn Luật sư TP Hà Nội), hệ thống này sẽ kết nối dữ liệu giữa các lĩnh vực như xây dựng, tài nguyên môi trường, công chứng, thuế và ngân hàng. Khi thông tin được đồng bộ trên cùng nền tảng, các giao dịch không đủ điều kiện pháp lý sẽ khó có thể “ẩn mình”, từ đó hạn chế tình trạng mua bán bằng giấy tay và giảm nguy cơ tranh chấp.

Cơ sở dữ liệu bất động sản tập trung cũng được kỳ vọng giúp thị trường minh bạch hơn và giảm chi phí giao dịch. Ông Matthew Powell, Giám đốc Savills Việt Nam, cho rằng hệ thống dữ liệu chuẩn hóa sẽ hỗ trợ hiệu quả cho hoạt động thẩm định của ngân hàng và nhà đầu tư chuyên nghiệp. Khi lịch sử giao dịch, tình trạng pháp lý và dữ liệu quy hoạch được công khai theo chuẩn thống nhất, người mua có thêm cơ sở để đánh giá giá trị tài sản dựa trên dữ liệu thực tế thay vì thông tin truyền miệng.

Ở góc độ quản lý Nhà nước, mã định danh nhà đất sẽ trở thành công cụ quan trọng trong việc theo dõi và quản lý thị trường bất động sản. Theo đại diện Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng), mã định danh sẽ được sử dụng xuyên suốt trong quá trình giao dịch, cập nhật thông tin dự án và phục vụ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất về sau. Nhờ đó, cơ quan quản lý có thể xây dựng hệ thống dữ liệu thị trường thống nhất và minh bạch hơn.

Tuy nhiên, bảo mật dữ liệu được xem là “điều kiện sống còn” khi toàn bộ thông tin tài sản được số hóa. Luật sư Phạm Thanh Tuấn cho rằng khi dữ liệu về pháp lý, lịch sử giao dịch, giá chuyển nhượng hay thông tin thế chấp được lưu trữ trên hệ thống điện tử, nguy cơ lộ lọt hoặc bị khai thác sai mục đích cần được tính đến ngay từ khâu thiết kế. Theo đó, minh bạch thị trường không đồng nghĩa với việc công khai toàn bộ thông tin cá nhân của người sở hữu.

Để bảo đảm an toàn dữ liệu, hệ thống cần được thiết kế với cơ chế phân quyền truy cập rõ ràng và kiểm soát chặt chẽ. Việc lưu vết trách nhiệm trong quá trình khai thác dữ liệu sẽ giúp cân bằng giữa yêu cầu quản lý nhà nước và quyền riêng tư của người dân. Về lâu dài, khi “lý lịch” của mỗi bất động sản được ghi nhận đầy đủ, các tranh chấp do thiếu thông tin hoặc hiểu sai tình trạng pháp lý có thể giảm đáng kể.

Bên cạnh lợi ích về minh bạch, việc triển khai hệ thống định danh bất động sản cũng đặt ra nhiều thách thức kỹ thuật và pháp lý. Luật sư Nguyễn Đăng Tư (Đoàn Luật sư TP HCM) cho rằng cần làm rõ bản chất pháp lý của mã định danh. Đây chỉ là công cụ kỹ thuật để nhận diện và quản lý dữ liệu trên môi trường số, không phải căn cứ xác lập quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng đất.

Độ chính xác và tính đồng bộ của dữ liệu cũng là yếu tố then chốt quyết định hiệu quả của hệ thống. Trong thực tế, tình trạng chồng lấn ranh giới thửa đất giữa các hộ liền kề vẫn xảy ra ở nhiều địa phương. Nếu dữ liệu ban đầu không chính xác, nguy cơ phát sinh tranh chấp mới trong quá trình giao dịch là điều khó tránh khỏi.

Ngoài ra, vấn đề trách nhiệm pháp lý khi xảy ra sai lệch dữ liệu cũng cần được quy định rõ ràng. Trong trường hợp người dân căn cứ vào thông tin trên hệ thống định danh để giao dịch nhưng sau đó phát sinh thiệt hại, câu hỏi đặt ra là trách nhiệm thuộc về cơ quan quản lý dữ liệu, đơn vị vận hành hệ thống hay người sử dụng.

Tổng thể, việc định danh điện tử bất động sản được xem là bước tiến quan trọng trong quá trình số hóa thị trường nhà đất. Tuy nhiên, để hệ thống vận hành hiệu quả và tạo niềm tin cho người dân, việc bảo đảm an toàn dữ liệu, chuẩn hóa thông tin và hoàn thiện khung pháp lý sẽ là những yếu tố then chốt trong giai đoạn triển khai.