Giấc mơ sở hữu nhà ở đang ngày càng trở nên xa vời đối với nhiều lao động tại các thành phố lớn. Trong khi giá bất động sản liên tục thiết lập mặt bằng mới, thu nhập của phần lớn công nhân và người lao động phổ thông chưa theo kịp tốc độ tăng giá nhà. Chính vì vậy, phát triển nhà ở cho thuê đang được xem là giải pháp quan trọng nhằm giải quyết nhu cầu an cư cho hàng triệu người dân.
Gần 7 năm làm việc tại một nhà máy sản xuất linh kiện điện tử ở TP Hồ Chí Minh, anh Phạm Thanh Hiếu vẫn đang thuê một căn phòng trọ khoảng 20m² gần khu công nghiệp để sinh sống cùng vợ và hai con.
Dù tổng thu nhập của gia đình đạt khoảng 30 triệu đồng mỗi tháng, nhưng sau khi chi trả tiền thuê nhà, điện nước, học phí cho con và các khoản sinh hoạt thiết yếu, số tiền tích lũy còn lại không đáng kể.
Theo anh Hiếu, việc mua nhà hiện nay là mục tiêu quá xa vời. Điều gia đình anh mong muốn nhất là có một nơi ở ổn định, giá thuê hợp lý để yên tâm làm việc và nuôi dạy con cái.
Tương tự, chị Lê Thị Mỹ Duyên, công nhân tại một nhà máy thực phẩm, đã nhiều năm sống trong căn phòng trọ chỉ rộng khoảng 16m². Giá thuê phòng từ mức 1,8 triệu đồng/tháng đã tăng lên 2,5 triệu đồng/tháng trong vài năm gần đây, tạo áp lực không nhỏ lên thu nhập của người lao động.
Theo thống kê của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, hiện cả nước có khoảng 4,5 - 5 triệu công nhân đang làm việc tại các khu công nghiệp và các đô thị lớn.
Phần lớn trong số này đang thuê nhà tại các khu nhà trọ do cá nhân đầu tư xây dựng xung quanh khu công nghiệp hoặc khu vực ven đô. Chất lượng nhà ở giữa các khu vực còn chênh lệch lớn, nhiều nơi diện tích nhỏ, điều kiện sinh hoạt hạn chế và chưa đáp ứng được nhu cầu sống lâu dài.
Tại TP Hồ Chí Minh, dự báo đến năm 2030 sẽ có gần 1 triệu người thuộc nhóm cần hỗ trợ về nhà ở xã hội. Riêng lực lượng công nhân có nhu cầu khoảng 300.000 căn hộ. Tuy nhiên, nguồn cung nhà ở hiện nay vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu thực tế.
Cuộc sống ở khu nhà ở xã hội cho thuê tại TP HCM
Theo các chuyên gia, mức thu nhập bình quân của công nhân hiện nay dao động từ 10 - 15 triệu đồng/tháng. Sau khi trang trải các chi phí sinh hoạt cơ bản, số tiền tiết kiệm còn lại chỉ khoảng 4 - 6 triệu đồng mỗi tháng.
Trong khi đó, giá một căn nhà ở xã hội tại các đô thị lớn hiện phổ biến từ 1,2 tỷ đồng trở lên. Nếu không có sự hỗ trợ từ các chương trình tín dụng ưu đãi, người lao động sẽ mất hàng chục năm tích lũy mới có thể mua được nhà.
Áp lực trả nợ vay mua nhà trong thời gian dài cũng khiến nhiều gia đình lựa chọn tiếp tục thuê nhà thay vì cố gắng sở hữu bất động sản.
Theo khảo sát của Viện Nghiên cứu và Đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam (VARS IRE), hơn 60% người trẻ dưới 35 tuổi tại các đô thị lớn lựa chọn thuê nhà thay vì mua nhà.
Một khảo sát khác cho thấy khoảng 55% người trẻ vẫn đang thuê nhà, trong khi tỷ lệ sở hữu nhà ở chỉ chiếm khoảng 14%.
Những con số này phản ánh xu hướng dịch chuyển từ tư duy "phải sở hữu nhà" sang lựa chọn thuê nhà dài hạn nhằm giảm áp lực tài chính.
Đối với nhiều người lao động, điều quan trọng không phải là sở hữu bất động sản ngay lập tức mà là có nơi ở ổn định, an toàn và phù hợp với khả năng tài chính.
Tại nhiều quốc gia phát triển, nhà ở cho thuê là một phần quan trọng trong hệ thống an sinh xã hội.
Ở Đức, gần một nửa dân số đang sinh sống trong các căn hộ cho thuê. Singapore và Hàn Quốc cũng phát triển mạnh các chương trình nhà ở cho thuê với sự tham gia của Nhà nước nhằm hỗ trợ người thu nhập thấp, lao động trẻ và các đối tượng yếu thế.
Điểm chung của các quốc gia này là xem nhà ở cho thuê không đơn thuần là sản phẩm kinh doanh mà là một giải pháp xã hội nhằm bảo đảm quyền tiếp cận nhà ở cho người dân.
Hiện nay, nguồn cung nhà ở cho thuê tại Việt Nam chủ yếu đến từ các hộ gia đình và nhà đầu tư nhỏ lẻ. Trong khi đó, số lượng doanh nghiệp tham gia phát triển các dự án nhà cho thuê quy mô lớn còn rất hạn chế.
Nguyên nhân chủ yếu là do thời gian hoàn vốn kéo dài từ 15 - 25 năm, trong khi biên lợi nhuận thấp hơn đáng kể so với các dự án nhà ở thương mại để bán.
Các chuyên gia cho rằng cần xây dựng cơ chế ưu đãi riêng về:
Những giải pháp này sẽ góp phần thu hút doanh nghiệp tham gia phát triển nhà ở cho thuê, tạo nguồn cung ổn định và chất lượng cho thị trường.
Trong bối cảnh tốc độ đô thị hóa tiếp tục gia tăng, giá nhà ở vẫn duy trì ở mức cao và nhu cầu nhà ở của người lao động ngày càng lớn, phân khúc nhà ở cho thuê được dự báo sẽ trở thành một trong những hướng phát triển trọng tâm của thị trường bất động sản Việt Nam trong những năm tới.
Việc phát triển mạnh các khu nhà ở cho thuê dành cho công nhân, người lao động và người trẻ không chỉ giúp giải quyết bài toán an cư mà còn góp phần ổn định lực lượng lao động, nâng cao chất lượng cuộc sống và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại các đô thị lớn.