Hướng xử lý đối với nhà xây trái phép trên đất nông nghiệp trước ngày 1.7.2014

Kiến nghị của cử tri về chuyển mục đích sử dụng đất

Bộ Nông nghiệp và Môi trường mới đây đã nhận được kiến nghị của cử tri tỉnh Đồng Tháp liên quan đến việc người dân xây nhà trên đất nông nghiệp do hạn chế trong tiếp cận thông tin và tuyên truyền pháp luật. Theo phản ánh, thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất theo Luật Đất đai năm 2024 còn phức tạp, gây khó khăn cho người dân.

Cử tri đề nghị cơ quan chức năng có hướng dẫn cụ thể để người dân được chuyển mục đích sử dụng đất nông nghiệp có nhà ở sang đất ở mà không bị xử phạt vi phạm hành chính, không buộc khôi phục lại hiện trạng ban đầu. Đồng thời, cử tri cũng kiến nghị xem xét điều chỉnh mức thu tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích sao cho hợp tình, hợp lý, phù hợp điều kiện thực tế.

Quan điểm của Bộ Nông nghiệp và Môi trường

Trả lời kiến nghị, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết Luật Đất đai năm 2024 quy định nguyên tắc sử dụng đất phải đúng mục đích được Nhà nước giao, cho thuê hoặc công nhận. Trường hợp vi phạm pháp luật về đất đai, tùy theo tính chất và mức độ, người sử dụng đất sẽ bị xử lý hành chính, kỷ luật hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định.

Việc xây dựng nhà ở trên đất nông nghiệp khi chưa được phép chuyển mục đích sử dụng đất được xác định là hành vi sử dụng đất không đúng mục đích. Hành vi này vi phạm quy định tại Luật Đất đai năm 2024 và sẽ bị xem xét xử phạt vi phạm hành chính theo các quy định tại Nghị định số 123/2024/NĐ-CP của Chính phủ.

Trường hợp xây nhà trước ngày 1.7.2014 được xem xét theo quy định riêng

Tuy nhiên, đối với các trường hợp hộ gia đình, cá nhân đã sử dụng đất có vi phạm trước ngày 1.7.2014, Luật Đất đai năm 2024 đã có quy định chuyển tiếp tại khoản 3 Điều 139. Theo đó, đây là những trường hợp được xem xét cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định pháp luật và phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất tại địa phương.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Đồng Tháp có ý kiến để UBND tỉnh chỉ đạo các cơ quan chuyên môn rà soát từng trường hợp cụ thể. Việc giải quyết phải căn cứ vào thời điểm vi phạm, hiện trạng sử dụng đất, quy hoạch sử dụng đất và điều kiện thực tế của địa phương nhằm bảo đảm đúng quy định pháp luật và quyền lợi chính đáng của người dân.

Đề xuất điều chỉnh mức thu tiền khi chuyển mục đích sử dụng đất

Liên quan đến kiến nghị điều chỉnh mức thu tiền chênh lệch khi chuyển mục đích sử dụng đất, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết đã phối hợp với Bộ Tài chính nghiên cứu, tham mưu đưa nội dung này vào Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn trong quá trình thi hành Luật Đất đai.

Theo đề xuất, đối với đất vườn, ao hoặc đất nông nghiệp trong cùng thửa đất có đất ở được xác định khi công nhận quyền sử dụng đất mà chuyển mục đích sang đất ở, tiền sử dụng đất sẽ được tính theo tỷ lệ phần trăm chênh lệch giữa giá đất ở và giá đất nông nghiệp tại thời điểm có quyết định cho phép chuyển mục đích. Mức thu được áp dụng linh hoạt theo diện tích trong hạn mức, vượt hạn mức hoặc vượt quá một lần hạn mức giao đất ở tại địa phương, đồng thời chỉ tính một lần cho mỗi hộ gia đình, cá nhân trên một thửa đất.

Việc xử lý nhà xây trái phép trên đất nông nghiệp trước ngày 1.7.2014 cần được xem xét thận trọng, dựa trên quy định chuyển tiếp của Luật Đất đai năm 2024 và điều kiện thực tế tại từng địa phương. Người dân có nhu cầu hợp thức hóa nhà ở nên chủ động liên hệ cơ quan chức năng để được hướng dẫn cụ thể, tránh phát sinh vi phạm mới và bảo đảm quyền lợi hợp pháp về lâu dài.