.jpg)
Sở Nông nghiệp và Môi trường TPHCM đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.
Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất hỗ trợ đối với người nhận chuyển nhượng hoặc được tặng cho nhà, đất bằng giấy tay trong khoảng thời gian từ sau ngày 1.7.2014 đến trước ngày 1.8.2024.
Theo Điều 7 của dự thảo, người trực tiếp sử dụng nhà, đất có thể được xem xét hỗ trợ tương đương mức bồi thường hoặc hỗ trợ về đất nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định. Chính sách được đề cập kể cả đối với trường hợp thửa đất đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất nhưng giao dịch chuyển nhượng chưa hoàn tất thủ tục sang tên.
Người sử dụng đất cần có giấy cam kết hoặc bản tường trình về nguồn gốc, quá trình chuyển nhượng, tặng cho; đồng thời phải xác nhận việc sử dụng đất ổn định, không có tranh chấp, khiếu nại.
Đề xuất này được kỳ vọng góp phần tháo gỡ vướng mắc trong xác định đối tượng được hỗ trợ khi triển khai các dự án thu hồi đất.
Theo nội dung dự thảo, mức hỗ trợ đối với đất phi nông nghiệp không đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận nhưng không vi phạm pháp luật đất đai được phân chia theo thời điểm bắt đầu sử dụng đất.
Cụ thể, các mức hỗ trợ được đề xuất như sau:
| Thời điểm sử dụng đất | Mức hỗ trợ đề xuất |
|---|---|
| Trước ngày 15.10.1993 | 100% |
| Từ 15.10.1993 đến trước 1.7.2004 | 80% |
| Từ 1.7.2004 đến trước 1.7.2014 | 60% |
| Từ 1.7.2014 đến trước 1.8.2024 | 40% |
Các mức hỗ trợ được tính theo giá đất làm căn cứ tính tiền bồi thường và thực hiện sau khi trừ nghĩa vụ tài chính theo quy định.
Diện tích được xem xét hỗ trợ là phần đất thực tế sử dụng vào mục đích phi nông nghiệp, không vượt quá hạn mức giao đất ở.
Như vậy, mức hỗ trợ 100% không áp dụng đại trà cho mọi trường hợp mua bán nhà đất bằng giấy tay. Người sử dụng đất cần đáp ứng các điều kiện về thời điểm sử dụng, nguồn gốc đất và tình trạng pháp lý.
Đối với trường hợp đất có vi phạm pháp luật đất đai nhưng được sử dụng ổn định, dự thảo đề xuất mức hỗ trợ thấp hơn so với nhóm đất không vi phạm.
| Thời điểm sử dụng đất | Mức hỗ trợ đề xuất |
|---|---|
| Trước ngày 15.10.1993 | 70% |
| Từ 15.10.1993 đến trước 1.7.2004 | 56% |
| Từ 1.7.2004 đến trước 1.7.2014 | 42% |
| Từ 1.7.2014 đến trước 1.8.2024 | 28% |
Đối với đất nông nghiệp có vi phạm pháp luật đất đai nhưng sử dụng ổn định, dự thảo đề xuất hỗ trợ bằng 70% giá đất nông nghiệp cụ thể được phê duyệt.
Trong khi đó, trường hợp đất nông nghiệp đáp ứng điều kiện theo nhóm được đề xuất hỗ trợ đầy đủ có thể được hỗ trợ bằng 100% giá đất tính tiền bồi thường của loại đất đang sử dụng, trong hạn mức giao đất nông nghiệp.
Việc phân chia các mức hỗ trợ theo thời điểm và tình trạng pháp lý nhằm phân biệt những trường hợp sử dụng đất ổn định với trường hợp có vi phạm.
Không chỉ đất đai, dự thảo Nghị quyết của TPHCM còn đề cập chính sách hỗ trợ đối với nhà ở và công trình xây dựng không có giấy tờ hợp pháp, hợp lệ.
Theo nội dung được công bố, mức hỗ trợ có thể dao động từ 50% đến 100% giá trị xây dựng mới, tùy thuộc vào điều kiện về đất và thời điểm xây dựng công trình.
Đây là vấn đề có ý nghĩa đối với những hộ gia đình đang sinh sống trong nhà chưa hoàn thiện hồ sơ pháp lý, đặc biệt tại các khu vực có hoạt động mua bán nhà đất bằng giấy tay diễn ra phổ biến.
Tuy nhiên, mức hỗ trợ cụ thể vẫn cần căn cứ vào quy định cuối cùng được cơ quan có thẩm quyền thông qua.
Tại các khu vực vùng ven TPHCM như Bình Chánh, Hóc Môn và Củ Chi, tình trạng mua bán nhà đất bằng giấy tay từng diễn ra khá phổ biến.
Không ít bất động sản được chuyển nhượng qua nhiều người nhưng chưa hoàn tất thủ tục pháp lý. Điều này gây khó khăn khi xác định người được nhận bồi thường, hỗ trợ trong quá trình triển khai dự án thu hồi đất.
Theo các chuyên gia, chính sách mới có thể góp phần tháo gỡ vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng. Tuy nhiên, mức hỗ trợ cần được tính toán hợp lý để bảo đảm quyền lợi của người dân.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TPHCM, kiến nghị cần phân chia thành hai nhóm trường hợp.
Nhóm thứ nhất: Nhà, đất đã có sổ hồng đứng tên người bán nhưng được chuyển nhượng bằng giấy tay và chưa hoàn tất thủ tục sang tên. Nhóm này được đề xuất xem xét bồi thường 100%.
Nhóm thứ hai: Các trường hợp khác cần được xem xét cơ chế bồi thường theo giá đất ở, có khấu trừ nghĩa vụ tài chính liên quan đến việc chuyển mục đích sử dụng đất để bảo đảm công bằng.
Theo ông Châu, số trường hợp sử dụng đất trước ngày 15.10.1993 không nhiều, trong khi phần lớn người dân bị ảnh hưởng có thời gian sử dụng đất khoảng 20 năm trở lại đây.
Nếu mức hỗ trợ quá thấp, người dân có thể gặp khó khăn trong việc ổn định cuộc sống và tìm nơi ở mới sau khi bị thu hồi đất. Vì vậy, chính sách cần tính đến hoàn cảnh thực tế, bao gồm cả trường hợp nhiều thế hệ cùng sinh sống trong một căn nhà.
Luật sư Nguyễn Đăng Tư, thuộc Đoàn Luật sư TPHCM, cho rằng cần xây dựng cơ chế xác minh công khai, minh bạch về thời điểm sử dụng đất, quá trình cư trú và hiện trạng nhà ở.
Theo quan điểm được nêu, cơ quan chức năng cần phân biệt rõ hai nhóm:
Trường hợp người dân sử dụng đất ổn định lâu dài nhưng chưa được cấp sổ hồng do nguyên nhân khách quan.
Trường hợp cố tình xây dựng hoặc chuyển mục đích sử dụng đất trái phép nhằm trục lợi chính sách.
Đặc biệt, những trường hợp lấn chiếm đất, đã có quyết định cưỡng chế buộc trả lại đất nhưng không chấp hành cần được xem xét loại trừ khỏi diện hỗ trợ theo dự thảo.
Việc xác minh rõ nguồn gốc đất và quá trình sử dụng sẽ góp phần hạn chế tình trạng lợi dụng chính sách, đồng thời bảo vệ quyền lợi chính đáng của người dân.
Theo thông tin trong dự thảo, Nghị quyết dự kiến được trình HĐND TPHCM vào tháng 12.2026.
Chính sách dự kiến áp dụng đối với các dự án hoặc diện tích đất chưa được phê duyệt phương án bồi thường trước ngày Nghị quyết có hiệu lực.
Do đây vẫn là nội dung đang trong quá trình lấy ý kiến, người dân cần phân biệt giữa đề xuất chính sách và quy định đã được thông qua chính thức.
Những hộ gia đình đang sử dụng nhà đất mua bán bằng giấy tay nên chủ động lưu giữ giấy tờ chuyển nhượng, tài liệu chứng minh nguồn gốc đất, thời điểm sử dụng và các giấy tờ liên quan đến quá trình cư trú.
Đề xuất hỗ trợ đến 100% giá đất đối với một số trường hợp mua bán bằng giấy tay đang thu hút sự quan tâm của người dân, đặc biệt là những hộ gia đình có nhà đất nằm trong khu vực quy hoạch hoặc dự án dự kiến thu hồi đất.
Tuy nhiên, mức hỗ trợ thực tế còn phụ thuộc vào nội dung Nghị quyết được HĐND TPHCM thông qua và điều kiện cụ thể của từng trường hợp.
Nhà Đất Chính Chủ – NHADATCHINHCHU.COM.VN sẽ tiếp tục cập nhật các chính sách về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và pháp lý nhà đất, giúp bạn đọc nắm bắt thông tin mới trước khi thực hiện các giao dịch hoặc thủ tục liên quan đến bất động sản.