10 năm làm dâu và thỏa thuận 5 công đất
Theo trình bày của chị X. (ngụ tỉnh Cà Mau), chị kết hôn với anh M. vào năm 2012 và sinh sống cùng gia đình chồng tại địa phương.
Trong khoảng 10 năm làm dâu, chị cùng chồng và cha mẹ chồng làm bánh để bán, tạo nguồn thu nhập chung cho gia đình. Chị cho biết bản thân đã cùng mọi người trả khoản nợ gần 500 triệu đồng trước khi gia đình chồng tiến hành nhận chuyển nhượng 21 công đất tại địa phương với giá 21 lượng vàng 24K.
Đến năm 2022, chị X. và anh M. thuận tình ly hôn. Sau khi ly hôn, gia đình chồng xác định công sức đóng góp của chị tương đương 5 công đất trong tổng diện tích 21 công đất đã mua trước đó.
Cha mẹ của anh M. là ông L. và bà O. đã lập giấy xác nhận cho chị X. 5 công đất, kèm theo điều kiện nếu chuyển nhượng thì phải bán lại cho gia đình chồng với giá 5 lượng vàng 24K.
Tuy nhiên, sau khi ly hôn, quan hệ giữa các bên phát sinh mâu thuẫn. Chị X. cho biết bản thân đang mắc bệnh và cần tiền điều trị nên yêu cầu cha mẹ chồng thanh toán giá trị 5 công đất tương đương 5 lượng vàng 24K.
Ban đầu, chị còn yêu cầu gia đình chồng trả thêm 15 chỉ vàng 18K được cho là tài sản riêng của mình. Tuy nhiên, do không có chứng cứ chứng minh nên chị đã rút yêu cầu này trong quá trình giải quyết vụ án.
Về phía bị đơn, vợ chồng ông L. cho rằng thu nhập từ việc làm bánh trước đây chỉ đủ chi tiêu sinh hoạt hằng ngày, không có tích lũy đáng kể nên không thể xem chị X. có đóng góp tài chính vào việc mua đất.
Ông L. trình bày việc lập giấy cho đất chỉ nhằm tạo điều kiện để chị X. có điều kiện nuôi con sau khi ly hôn. Khi quyền nuôi con được chuyển cho anh M. theo một bản án khác của tòa án, gia đình chồng không còn đồng ý giao đất hoặc hỗ trợ tiền cho chị X.
Anh M. cũng cho rằng vợ cũ không hoàn thành trách nhiệm làm mẹ và sau khi ly hôn anh không còn nghĩa vụ liên quan đến tài sản đối với chị.

Cha mẹ chồng kháng cáo nhưng không được chấp nhận
Tại phiên tòa sơ thẩm, TAND huyện Trần Văn Thời (nay là TAND khu vực 3 – Cà Mau) nhận định việc gia đình chồng lập giấy xác nhận cho chị X. 5 công đất đã thể hiện sự thừa nhận công sức đóng góp của chị trong quá trình chung sống và cùng tạo lập tài sản.
Do đó, yêu cầu của chị X. về việc thanh toán giá trị tương ứng 5 lượng vàng 24K được tòa án xác định là có cơ sở. Tòa sơ thẩm tuyên buộc ông L. và bà O. phải trả cho chị X. 5 lượng vàng 24K.
Không đồng ý với phán quyết này, vợ chồng ông L. đã kháng cáo bản án.
Tuy nhiên, tại phiên tòa phúc thẩm, Hội đồng xét xử xác định rằng trong biên bản hòa giải trước đó, ông L. đã thừa nhận chị X. có công sức đóng góp trong việc gia đình nhận chuyển nhượng 21 công đất. Bà O. cũng đồng ý với lời trình bày này của chồng.
Theo nhận định của tòa phúc thẩm, lời trình bày của vợ chồng ông L. phù hợp với nội dung giấy xác nhận cho đất đã lập trước đó. Điều này cho thấy gia đình chồng đã thừa nhận công sức đóng góp của chị X. vào việc tạo lập tài sản chung của gia đình.
Từ các căn cứ trên, Hội đồng xét xử phúc thẩm không chấp nhận kháng cáo của vợ chồng ông L., đồng thời giữ nguyên bản án sơ thẩm buộc họ phải thanh toán cho chị X. giá trị 5 lượng vàng 24K.
Những vụ việc tương tự cho thấy trong quá trình chung sống, đặc biệt khi cùng tham gia tạo lập tài sản, việc ghi nhận rõ ràng quyền lợi và công sức đóng góp là rất quan trọng. Việc cập nhật kiến thức pháp lý và theo dõi các vụ việc thực tế trên nhà đất chính chủ giúp người dân có thêm góc nhìn để bảo vệ quyền lợi khi xảy ra tranh chấp liên quan đến đất đai và tài sản.