Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Luật Đất đai 2024 quy định việc chuyển đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp, trong đó có đất ở, thuộc trường hợp phải được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền cho phép. Điều này đồng nghĩa người dân không thể tự ý xây dựng hoặc sử dụng đất sai mục đích khi chưa hoàn tất thủ tục chuyển đổi.
Một trong những điều kiện quan trọng nhất là khu đất phải phù hợp với quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Dù đất nằm trong khu dân cư nhưng nếu không thuộc quy hoạch đất ở thì vẫn có thể không đủ điều kiện chuyển mục đích sử dụng.
Theo quy định hiện hành, cơ quan quản lý đất đai sẽ căn cứ vào quy hoạch sử dụng đất cấp huyện, kế hoạch sử dụng đất hằng năm hoặc quy hoạch đô thị, quy hoạch nông thôn để xem xét hồ sơ chuyển đổi.
.jpg)
Về thủ tục, người sử dụng đất cần chuẩn bị hồ sơ đề nghị chuyển mục đích sử dụng đất và nộp tại cơ quan quản lý đất đai địa phương. Sau khi tiếp nhận, cơ quan chức năng sẽ kiểm tra điều kiện pháp lý, hướng dẫn bổ sung hồ sơ nếu cần thiết và trình cấp có thẩm quyền ban hành quyết định cho phép chuyển mục đích sử dụng đất.
Ngoài điều kiện pháp lý, người dân cũng cần lưu ý nghĩa vụ tài chính phát sinh khi chuyển từ đất trồng cây lâu năm sang đất ở. Tiền sử dụng đất được xác định dựa trên nhiều yếu tố như diện tích chuyển đổi, bảng giá đất, hạn mức đất ở và quy định cụ thể tại từng địa phương.
Các chuyên gia cho rằng nhiều người hiện vẫn nhầm lẫn giữa việc đất nằm trong khu dân cư và việc đương nhiên được chuyển sang đất ở. Trên thực tế, quyền chuyển mục đích sử dụng đất vẫn phụ thuộc vào quy hoạch và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.
Trong bối cảnh nhiều địa phương đang cập nhật quy hoạch và áp dụng các quy định mới theo Luật Đất đai 2024, người dân được khuyến nghị nên liên hệ trực tiếp văn phòng đăng ký đất đai hoặc cơ quan tài nguyên môi trường nơi có đất để được hướng dẫn cụ thể trước khi thực hiện hồ sơ, tránh phát sinh tranh chấp hoặc kéo dài thời gian giải quyết thủ tục.