Đề Xuất Cho Phép Công Chứng Bất Động Sản Không Phụ Thuộc Địa Giới Hành Chính

Đề xuất công chứng giao dịch bất động sản trên toàn quốc

Bộ Tư pháp vừa công khai hồ sơ thẩm định dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 104/2025/NĐ-CP, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Công chứng.

Một nội dung đáng chú ý trong dự thảo là đề xuất bổ sung Điều 42a, theo đó công chứng viên của tổ chức hành nghề công chứng được công chứng các giao dịch có đối tượng là bất động sản trên phạm vi toàn quốc.

Theo đề xuất, quy định này dự kiến được áp dụng từ ngày 1/7/2028.

Nếu được ban hành, thay đổi này sẽ tạo thêm sự linh hoạt cho người dân và doanh nghiệp khi thực hiện các giao dịch mua bán, chuyển nhượng hoặc giao dịch khác liên quan đến bất động sản.

Cơ sở dữ liệu là nền tảng để mở rộng phạm vi công chứng

Theo Bộ Tư pháp, việc đề xuất cho phép công chứng bất động sản trên toàn quốc gắn với quá trình xây dựng và hoàn thiện các hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia.

Hiện cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản đã bắt đầu được công bố và vận hành chính thức từ ngày 1/3/2026 theo Nghị định 357/2025/NĐ-CP.

Bên cạnh đó, dự kiến đến hết năm 2027, Hệ thống thông tin quốc gia và cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai cơ bản được hoàn thành.

Cơ sở dữ liệu công chứng cũng đang được xây dựng và dự kiến đưa vào vận hành trong năm 2027.

Sau khi các hệ thống này hoàn thiện, cần thêm thời gian để kết nối và đồng bộ dữ liệu. Đây là cơ sở để Bộ Tư pháp đề xuất thời điểm áp dụng cơ chế công chứng giao dịch bất động sản trên phạm vi toàn quốc từ giữa năm 2028.

Vì sao cần kết nối dữ liệu đất đai và công chứng?

Đối với giao dịch bất động sản, việc xác minh thông tin pháp lý của tài sản có ý nghĩa quan trọng. Công chứng viên cần có khả năng kiểm tra các thông tin liên quan đến quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản và những hạn chế có thể ảnh hưởng đến giao dịch.

Khi cơ sở dữ liệu đất đai, nhà ở, thị trường bất động sản và công chứng được kết nối, việc kiểm tra thông tin có thể thuận tiện và đồng bộ hơn.

Đây cũng là một trong những điều kiện quan trọng để mở rộng phạm vi công chứng bất động sản, thay vì phụ thuộc vào địa giới hành chính như trước.

Đề xuất thêm trường hợp công chứng ngoài trụ sở

Ngoài việc mở rộng phạm vi công chứng bất động sản, dự thảo Nghị định còn đề xuất bổ sung một trường hợp được xem là có lý do chính đáng để công chứng ngoài trụ sở.

Cụ thể, trường hợp giao dịch có đối tượng là tài sản trị giá từ 1 tỉ đồng trở lên và việc ký kết được thực hiện đồng thời với bàn giao tài sản hoặc hồ sơ, tài liệu quan trọng liên quan trực tiếp đến giao dịch có thể được thực hiện ngoài trụ sở của tổ chức hành nghề công chứng.

Quy định này hướng tới những giao dịch mà việc bàn giao tài sản hoặc giấy tờ quan trọng cần được thực hiện ngay tại địa điểm khác với trụ sở công chứng.

Các bên có thể cùng thực hiện công chứng ngoài trụ sở

Dự thảo cũng bổ sung quy định đối với trường hợp một trong các bên tham gia giao dịch thuộc diện được công chứng ngoài trụ sở.

Theo đề xuất, các bên còn lại có thể đến địa điểm ngoài trụ sở đó để cùng thực hiện việc công chứng.

Cách quy định này nhằm tránh tình trạng một bên được phép công chứng ngoài trụ sở nhưng các bên còn lại vẫn phải di chuyển đến tổ chức hành nghề công chứng, qua đó tạo thuận lợi hơn trong quá trình ký kết giao dịch.

Vẫn giữ nguyên nguyên tắc công chứng tại trụ sở

Mặc dù đề xuất mở rộng các trường hợp công chứng ngoài trụ sở, Bộ Tư pháp cho biết các quy định mới vẫn bảo đảm nguyên tắc cơ bản là công chứng được thực hiện tại trụ sở của tổ chức hành nghề công chứng.

Việc công chứng ngoài trụ sở chỉ được áp dụng trong những trường hợp có lý do chính đáng, phù hợp với quy định.

Như vậy, dự thảo không đặt mục tiêu thay thế hình thức công chứng tại trụ sở mà bổ sung thêm cơ chế linh hoạt cho những trường hợp thực tế cần thiết.

Dự kiến trình Chính phủ vào tháng 10/2026

Theo kế hoạch được Bộ Tư pháp nêu, dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 104/2025/NĐ-CP dự kiến được trình Chính phủ vào tháng 10/2026, hướng tới bảo đảm Nghị định có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.

Trong khi đó, quy định cho phép công chứng viên thực hiện giao dịch bất động sản trên phạm vi toàn quốc được đề xuất áp dụng từ ngày 1/7/2028, gắn với tiến độ hoàn thiện và kết nối các cơ sở dữ liệu liên quan.

Việc số hóa và liên thông dữ liệu được kỳ vọng tạo nền tảng để hoạt động công chứng bất động sản thuận tiện hơn, đồng thời hỗ trợ kiểm tra thông tin pháp lý của tài sản trong quá trình giao dịch.

Nhà Đất Chính Chủ – nhadatchinhchu.com.vn sẽ tiếp tục cập nhật những thay đổi mới về pháp luật công chứng, đất đai và giao dịch bất động sản.