Giữ Công Chứng Khi Giao Dịch Đất Đai Để Phòng Ngừa Rủi Ro Cho Người Dân

Chính phủ yêu cầu giữ công chứng khi chuyển nhượng quyền sử dụng đất

Tại Nghị quyết số 278/NQ-CP ngày 18/9/2026 về phiên họp chuyên đề xây dựng pháp luật tháng 9, Chính phủ yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoàn thiện dự án Luật Đất đai sửa đổi theo hướng giữ yêu cầu công chứng đối với giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Theo Chính phủ, việc duy trì quy định này nhằm bảo đảm sự phù hợp với pháp luật chuyên ngành về công chứng, đồng thời góp phần phòng ngừa và hạn chế các rủi ro có thể dẫn đến tranh chấp, khiếu kiện.

Đây là nội dung được quan tâm trong quá trình hoàn thiện dự thảo Luật Đất đai sửa đổi, bởi công chứng là một trong những cơ chế giúp tăng tính an toàn pháp lý cho các giao dịch liên quan đến bất động sản.

Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi từng đề xuất bỏ công chứng một số giao dịch

Trước đó, tại dự thảo Luật Đất đai sửa đổi trình Quốc hội vào tháng 8/2026, Bộ Nông nghiệp và Môi trường từng đề xuất bỏ công chứng, chứng thực đối với một số giao dịch bất động sản.

Theo hướng đề xuất này, dự luật tập trung quy định các điều kiện để người sử dụng đất thực hiện quyền, chẳng hạn như có Giấy chứng nhận, đất không có tranh chấp hoặc tranh chấp đã được giải quyết, quyền sử dụng đất không bị kê biên để bảo đảm thi hành án.

Nếu phương án bỏ công chứng được áp dụng, người dân có thể thực hiện giao dịch dựa trên việc đáp ứng các điều kiện pháp luật về quyền sử dụng đất mà không nhất thiết phải thực hiện công chứng đối với một số trường hợp.

Tuy nhiên, sau khi xem xét các quy định liên quan, Chính phủ yêu cầu tiếp tục duy trì yêu cầu công chứng đối với giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Quy định công chứng phải có căn cứ trực tiếp từ luật

Theo luật sư Hoàng Hà, Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh, khoản 2 Điều 1 Luật số 04/2026/QH16 đã sửa đổi Điều 3 Luật Công chứng.

Theo quy định mới, những giao dịch bắt buộc công chứng phải là các giao dịch quan trọng, có yêu cầu chặt chẽ về điều kiện tham gia, cần mức độ an toàn pháp lý cao và phải được luật quy định là giao dịch bắt buộc công chứng.

Quy định này có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.

Điểm đáng chú ý là trước khi được sửa đổi, Luật Công chứng 2024 còn có cơ chế cho phép luật giao Chính phủ quy định một số giao dịch bắt buộc công chứng.

Tuy nhiên, quy định mới đã loại bỏ khả năng này và yêu cầu nghĩa vụ công chứng bắt buộc phải được xác lập bằng luật.

Do đó, nếu Luật Đất đai sửa đổi bỏ quy định về công chứng nhưng một văn bản dưới luật sau đó lại tiếp tục đặt ra nghĩa vụ công chứng bắt buộc, có thể phát sinh vấn đề về căn cứ pháp lý và tính thống nhất giữa các quy định.

Luật sư Hoàng Hà - Đoàn Luật sư Thành phố Hồ Chí Minh. 

Công chứng giúp tăng tính an toàn cho giao dịch đất đai

Theo phân tích của luật sư, hiện chưa thể cho rằng đang tồn tại khoảng trống pháp lý về công chứng giao dịch đất đai.

Khoản 3 Điều 27 Luật Đất đai 2024 vẫn quy định việc công chứng hoặc chứng thực đối với nhiều loại hợp đồng, giao dịch liên quan đến quyền sử dụng đất, đồng thời quy định một số trường hợp ngoại lệ.

Vấn đề cần quan tâm là cách thức sửa đổi Luật Đất đai trong thời gian tới và quy định chuyển tiếp giữa các luật, nhằm tránh phát sinh khoảng trống hoặc xung đột pháp lý khi các quy định mới có hiệu lực.

Việc giữ quy định công chứng không chỉ liên quan đến một thủ tục hành chính mà còn giúp xác lập căn cứ pháp lý rõ ràng hơn cho giao dịch, đặc biệt đối với những giao dịch có giá trị lớn như mua bán, chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Cần làm rõ mối quan hệ giữa công chứng và chứng thực

Một vấn đề khác cần được làm rõ trong quá trình xây dựng Luật Đất đai sửa đổi là việc bắt buộc công chứng có làm thay đổi quyền lựa chọn chứng thực của người dân hay không.

Công chứng và chứng thực là hai hình thức pháp lý khác nhau. Vì vậy, việc quy định bắt buộc công chứng cần được thể hiện rõ, tránh cách hiểu rằng toàn bộ quy định hiện hành về lựa chọn giữa công chứng và chứng thực đều được giữ nguyên.

Quy định cụ thể, thống nhất sẽ giúp người dân và các bên tham gia giao dịch dễ dàng xác định nghĩa vụ pháp lý trước khi ký kết hợp đồng.

Kết nối dữ liệu đất đai và công chứng là yếu tố quan trọng

Công chứng có thể góp phần phòng ngừa tranh chấp nhưng hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào khả năng kiểm tra thông tin của công chứng viên.

Để tăng mức độ an toàn của giao dịch, công chứng viên cần có điều kiện tiếp cận và kiểm tra thông tin liên quan đến quyền sử dụng đất, tình trạng pháp lý của tài sản và các hạn chế đối với giao dịch.

Trong trường hợp dữ liệu đất đai, hệ thống đăng ký và dữ liệu công chứng chưa được kết nối đầy đủ, việc duy trì công chứng bắt buộc vẫn có những giới hạn nhất định trong phòng ngừa rủi ro.

Vì vậy, cùng với việc hoàn thiện quy định về công chứng, việc xây dựng và kết nối cơ sở dữ liệu đất đai cũng đóng vai trò quan trọng.

Hoàn thiện quy định để giao dịch đất đai an toàn hơn

Việc Chính phủ yêu cầu giữ quy định công chứng đối với giao dịch chuyển nhượng quyền sử dụng đất cho thấy yêu cầu bảo đảm an toàn pháp lý đang được đặt ra trong quá trình sửa đổi Luật Đất đai.

Bên cạnh nghĩa vụ công chứng, các quy định về chuyển tiếp, đăng ký đất đai và kết nối dữ liệu cũng cần được hoàn thiện đồng bộ. Điều này giúp hạn chế xung đột pháp luật và tạo cơ sở rõ ràng hơn cho người dân khi thực hiện giao dịch bất động sản.

Nhà Đất Chính Chủ – nhadatchinhchu.com.vn sẽ tiếp tục cập nhật các quy định mới liên quan đến Luật Đất đai, công chứng và giao dịch bất động sản.