Việc mua bán đất bằng giấy viết tay là trường hợp được nhiều người dân quan tâm, đặc biệt với những thửa đất được hình thành và sử dụng ổn định từ nhiều năm nhưng chưa có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Một trường hợp được phản ánh trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ cho thấy gia đình có hơn 700 m² đất, trong đó có 360 m² đất ở và hơn 300 m² đất vườn liền kề. Phần đất vườn là đất trồng cây lâu năm, không có tranh chấp, đã được chủ cũ sử dụng ổn định nhưng chưa được cấp sổ đỏ.
Năm 2015, gia đình mua lại thửa đất này bằng giấy viết tay. Chủ cũ trước đó từng làm hồ sơ và được chấp nhận để thực hiện thủ tục cấp sổ nhưng sau đó không có điều kiện tiếp tục nên chuyển nhượng lại.
Người dân đặt câu hỏi liệu người mua hiện tại có thể làm thủ tục cấp sổ đỏ cho phần đất vườn này hay không và sau đó tách thửa cho các con.
.jpg)
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trường hợp được phản ánh là vụ việc cụ thể nên cần căn cứ vào hồ sơ lưu trữ, nguồn gốc sử dụng đất và các quy định cụ thể do địa phương ban hành theo thẩm quyền.
Do chưa có đầy đủ thông tin về hồ sơ của thửa đất nên cơ quan Trung ương không thể đưa ra kết luận cụ thể về việc có được cấp Giấy chứng nhận hay không.
Tuy nhiên, Bộ nêu một số nguyên tắc chung để người dân có thể tham khảo khi thực hiện thủ tục.
Pháp luật đất đai hiện hành có quy định về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất tại các Điều 137, 138, 139 và 140 của Luật Đất đai.
Đối với thửa đất chưa từng được cấp Giấy chứng nhận, người đang sử dụng đất có thể lập hồ sơ đề nghị đăng ký đất đai và cấp Giấy chứng nhận lần đầu theo quy định.
Việc cơ quan có thẩm quyền xem xét hồ sơ sẽ dựa trên nhiều yếu tố, trong đó có:
Như vậy, việc chỉ có giấy mua bán viết tay không đồng nghĩa với việc người sử dụng đất đương nhiên được cấp sổ đỏ. Hồ sơ thực tế của từng thửa đất vẫn là căn cứ quan trọng để cơ quan có thẩm quyền xem xét.
Trường hợp đất chưa được cấp Giấy chứng nhận, người đang sử dụng đất thực hiện hồ sơ đăng ký đất đai và đề nghị cấp Giấy chứng nhận lần đầu theo quy định tại khoản 1 Mục XI, nội dung C, Phần V Phụ lục I ban hành kèm theo Nghị định 151/2025/NĐ-CP.
Trong quá trình giải quyết, cơ quan chức năng sẽ xem xét các tài liệu liên quan đến nguồn gốc và quá trình sử dụng đất.
Do đó, người dân nên chuẩn bị và lưu giữ các giấy tờ có liên quan đến thửa đất, đặc biệt là những tài liệu thể hiện quá trình sử dụng và chuyển nhượng.
Theo quy định được Bộ Nông nghiệp và Môi trường viện dẫn, Điều 15 Nghị định 49/2026/NĐ-CP giao UBND cấp tỉnh quy định trình tự, thủ tục hành chính về đất đai để tổ chức thực hiện tại địa phương.
Trong đó bao gồm các quy định về thành phần hồ sơ, trình tự và thủ tục đăng ký đất đai, cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.
Điều này có nghĩa là ngoài việc đáp ứng các điều kiện chung của pháp luật đất đai, người dân cần thực hiện thủ tục theo hướng dẫn và quy định đang được áp dụng tại địa phương nơi có thửa đất.
Với trường hợp đất vườn mua bằng giấy viết tay, chưa được cấp sổ đỏ, người dân cần xác định rõ nguồn gốc đất, quá trình sử dụng và các giấy tờ hiện có trước khi thực hiện thủ tục.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị người dân gửi phản ánh, kiến nghị đến Sở Nông nghiệp và Môi trường nơi có đất để được hướng dẫn cụ thể.
Đây là bước cần thiết bởi mỗi trường hợp có thể khác nhau về thời điểm sử dụng đất, nguồn gốc đất, giấy tờ chuyển nhượng, hiện trạng và quy hoạch.
Việc người sử dụng đất muốn tách thửa cho các con là vấn đề tiếp theo cần được xem xét sau khi hoàn tất thủ tục cấp Giấy chứng nhận.
Việc tách thửa không chỉ phụ thuộc vào việc thửa đất đã có sổ đỏ mà còn phải đáp ứng các điều kiện về diện tích, kích thước, mục đích sử dụng đất và những yêu cầu khác theo quy định áp dụng tại địa phương.
Do đó, người dân không nên mặc định rằng sau khi được cấp sổ đỏ thì thửa đất chắc chắn có thể tách thành nhiều thửa. Cần kiểm tra điều kiện tách thửa cụ thể trước khi thực hiện.
Đối với trường hợp đất vườn mua bằng giấy viết tay, gia chủ nên:
Đất vườn mua bằng giấy viết tay, chưa có sổ đỏ nhưng đã được sử dụng ổn định không thể chỉ dựa vào một loại giấy tờ để kết luận có được cấp Giấy chứng nhận hay không.
Cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét tổng thể nguồn gốc đất, quá trình sử dụng, giấy tờ liên quan và các điều kiện pháp luật. Đồng thời, trình tự và thành phần hồ sơ cần thực hiện theo quy định tại địa phương.
Vì vậy, với những trường hợp tương tự, người dân nên chuẩn bị đầy đủ giấy tờ và liên hệ cơ quan chuyên môn nơi có đất để được hướng dẫn thay vì tự thực hiện theo những thông tin truyền miệng.
Nhà Đất Chính Chủ – nhadatchinhchu.com.vn cập nhật các thông tin về pháp luật đất đai, sổ đỏ và thủ tục nhà đất, giúp người dân có thêm thông tin tham khảo khi thực hiện các giao dịch và thủ tục liên quan đến bất động sản.