Một hộ dân tại Hưng Yên phản ánh trường hợp gia đình được giao đất từ khoảng năm 1990 nhưng hiện không còn lưu giữ hóa đơn, chứng từ chứng minh đã thực hiện nghĩa vụ tài chính.
Theo trình bày, khoảng năm 1987-1988, gia đình làm đơn đề nghị UBND xã giao một phần diện tích đất tại khu vực đầu ao. Đến khoảng đầu năm 1990, địa phương giao đất và gia đình đã nộp tiền theo yêu cầu.
Sau hơn 30 năm, gia đình vẫn sử dụng đất ổn định, không phát sinh tranh chấp và đã xây dựng nhà ở trên đất. Tuy nhiên, do không còn giấy tờ chứng minh việc nộp tiền, quá trình làm thủ tục cấp sổ đỏ gặp vướng mắc.
Luật sư Quách Thành Lực, Giám đốc Công ty Luật Pháp Trị thuộc Đoàn Luật sư TP Hà Nội, cho rằng cần xác định chính xác nguồn gốc và tình trạng pháp lý của thửa đất để áp dụng quy định tương ứng.
Theo phân tích được dẫn, trường hợp đất được xác định là đất giao không đúng thẩm quyền có thể được xem xét cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo Điều 140 Luật Đất đai 2024.
Đối với trường hợp đất được giao và sử dụng ổn định từ khoảng năm 1990, nếu thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 140, đồng thời người sử dụng đất đã xây dựng nhà ở và sử dụng ổn định thì có cơ sở để cơ quan có thẩm quyền xem xét cấp Giấy chứng nhận theo hiện trạng.
Tuy nhiên, việc có được cấp sổ đỏ hay không không chỉ dựa vào thời điểm được giao đất. Cơ quan có thẩm quyền vẫn phải kiểm tra nguồn gốc đất, quá trình sử dụng, hiện trạng, tình trạng tranh chấp và các điều kiện pháp lý liên quan.

Việc không còn hóa đơn hoặc chứng từ nộp tiền khi được giao đất có thể ảnh hưởng đến việc xác định nghĩa vụ tài chính, nhưng không đồng nghĩa với việc trường hợp này đương nhiên không được xem xét cấp Giấy chứng nhận.
Theo luật sư, nghĩa vụ tài chính cụ thể còn phụ thuộc vào việc người sử dụng đất có chứng minh được việc đã nộp tiền khi được giao đất hay không.
Do đó, nếu không còn chứng từ, cơ quan có thẩm quyền cần kiểm tra hồ sơ, tài liệu và các căn cứ liên quan để xác định tình trạng sử dụng đất cũng như nghĩa vụ tài chính phải thực hiện.
Trong trường hợp được người dân phản ánh, cán bộ địa chính từng thông báo có thể xem xét giải quyết nhưng yêu cầu thực hiện nghĩa vụ tài chính tương ứng 40% giá trị đất do không còn chứng từ chứng minh đã nộp tiền.
Theo thông tin người dân cung cấp, số tiền được thông báo ở mức rất lớn. Sau đó, gia đình lại được cho biết chưa thể thực hiện thủ tục và phải chờ hướng dẫn của cấp trên.
Tuy nhiên, không nên áp dụng một mức nghĩa vụ tài chính cố định cho mọi trường hợp đất giao không đúng thẩm quyền. Số tiền cụ thể phải được xác định trên cơ sở nguồn gốc đất, thời điểm sử dụng, hồ sơ pháp lý và quy định áp dụng đối với từng trường hợp.
Vì vậy, người sử dụng đất cần chờ cơ quan có thẩm quyền kiểm tra và xác định nghĩa vụ tài chính chính thức thay vì chỉ dựa vào thông tin trao đổi ban đầu.
Việc gia đình đã sử dụng đất ổn định trong thời gian dài, không có tranh chấp và đã xây dựng nhà ở là những thông tin quan trọng khi cơ quan chức năng xem xét hồ sơ.
Tuy nhiên, đây không phải là căn cứ duy nhất để khẳng định chắc chắn việc được cấp sổ đỏ.
Cơ quan có thẩm quyền vẫn cần xác minh:
Đối với đất được giao từ lâu nhưng không còn đầy đủ giấy tờ, người dân nên tập hợp tất cả tài liệu có thể chứng minh nguồn gốc và quá trình sử dụng đất.
Có thể rà soát các giấy tờ như đơn xin giao đất, giấy tờ giao đất, tài liệu về việc nộp tiền nếu còn, giấy tờ về nhà ở, hồ sơ địa chính qua các thời kỳ và các tài liệu khác liên quan đến quá trình sử dụng.
Đồng thời, người dân có thể đề nghị cơ quan có thẩm quyền kiểm tra hồ sơ địa chính đang lưu trữ tại địa phương để có thêm căn cứ xác định nguồn gốc thửa đất.
Từ trường hợp được luật sư phân tích, đất được giao không đúng thẩm quyền từ khoảng năm 1990, đã sử dụng ổn định, không tranh chấp và có nhà ở trên đất vẫn có thể thuộc diện được xem xét cấp Giấy chứng nhận nếu đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo Điều 140 Luật Đất đai 2024.
Việc không còn giấy nộp tiền không đồng nghĩa với việc chắc chắn bị từ chối cấp sổ đỏ. Tuy nhiên, tình trạng thiếu chứng từ có thể ảnh hưởng đến quá trình xác định nghĩa vụ tài chính.
Do đó, người sử dụng đất cần để cơ quan có thẩm quyền kiểm tra toàn bộ hồ sơ và xác định cụ thể điều kiện cấp Giấy chứng nhận cũng như số tiền phải thực hiện.
Nhà Đất Chính Chủ sẽ tiếp tục cập nhật các quy định mới về cấp sổ đỏ đối với đất được giao không đúng thẩm quyền, đất sử dụng ổn định lâu năm và các trường hợp thiếu giấy tờ về nguồn gốc đất.